Σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού βρίσκεται το Ιράν, την ώρα που οι ΗΠΑ ενδέχεται να προχωρήσουν σε στρατιωτική δράση, εάν το υπουργείο Εξωτερικών ενημερώσει τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ ότι έχει προκύψει διπλωματικό αδιέξοδο.
Οι τρέχοντες στόχοι είναι συγκεκριμένοι και εστιασμένοι, σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό.
Όλοι οι πιθανοί στόχοι των ΗΠΑ στο Ιράν
Το Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών έχει δημοσιοποιήσει τρεις χάρτες που αποκαλύπτουν τους πιθανότερους στόχους.
Πιο αναλυτικά, οι περισσότεροι στρατιωτικοί στόχοι βρίσκονται στα κεντρικά και βόρεια της χώρας:
Οι 12 πυρηνικοί στόχοι βρίσκονται κυρίως στα κεντρικά της χώρας:
Οι καθεστωτικές εγκαταστάσεις βρίσκονται κυρίως στα νότια της χώρας:
Ο παρακάτω χάρτης απεικονίζει όλους τους στόχους: Επτά εγκαταστάσεις, πυρηνικές, στρατιωτικές και καθεστωτικές βρίσκονται έξω από την Τεχεράνη, ενώ οκτώ εγκαταστάσεις βρίσκονται κοντά στον Περσικό Κόλπο:
Στο σενάριο της άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης, οι ΗΠΑ – με βάση τη μέχρι τώρα στρατηγική τους σε παρόμοιες κρίσεις – θα στόχευαν κυρίως υποδομές υψηλής στρατηγικής αξίας, αποφεύγοντας (τουλάχιστον αρχικά) μαζικά πλήγματα σε αστικά κέντρα.
Οι πιθανότεροι στόχοι θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:
- Πυρηνικές εγκαταστάσεις
Τις πιο «κρίσιμες» τοποθεσίες του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, όπως:
- Natanz Nuclear Facility.
- Fordow Fuel Enrichment Plant.
- Bushehr Nuclear Power Plant.
Στόχος θα ήταν η επιβράδυνση ή καταστροφή δυνατοτήτων εμπλουτισμού ουρανίου και ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.
- Στρατιωτικές βάσεις και υποδομές των Φρουρών της Επανάστασης
Οι ΗΠΑ έχουν στο παρελθόν στοχοποιήσει τη Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), ειδικά μονάδες πυραύλων και drone.
Πιθανοί στόχοι:
- Βάσεις βαλλιστικών πυραύλων.
- Κέντρα ελέγχου UAV.
- Αποθήκες οπλισμού.
«Ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος»: Τι προβλέπουν οι ειδικοί για το μέτωπο ΗΠΑ – Ιράν
Με την απειλή του προέδρου Τραμπ για επίθεση στο Ιράν να αιωρείται πάνω από τις συζητήσεις, Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές κάθισαν ξανά στη Ελβετία την Πέμπτη, ξεχωριστά, για έναν ακόμη γύρο συνομιλιών, με τη μεσολάβηση του Ομάν, επικεντρωμένων στο πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το Ιράν δηλώνει ότι δεν διαθέτει και δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει στην Τεχεράνη να αποκτήσει ένα — μια θέση που μοιράζεται με τους πρόσφατους προκατόχους του, Μπαράκ Ομπάμα και Τζο Μπάιντεν.
Η κυβέρνηση Ομπάμα πέρασε μήνες διαπραγματευόμενη μια διεθνή συμφωνία για τον περιορισμό και την παρακολούθηση του ιρανικού προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου. Αλλά κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, ο Τραμπ επιτέθηκε στη συμφωνία χαρακτηρίζοντάς την «φρικτή» και τράβηξε τις ΗΠΑ έξω από αυτήν. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ απείλησε να πλήξει το Ιράν εάν δεν συνάψει μια νέα συμφωνία για τον περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων του.
Παρά τις προειδοποιήσεις πολλών χωρών στη Μέση Ανατολή και αλλού, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια μεγάλη διεθνή σύγκρουση, ο Τραμπ έχει διατάξει την μεγαλύτερη στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες, ασκώντας πίεση στην Τεχεράνη να κάνει τη συμφωνία που επιθυμεί. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ εξουσιοδότησε μη επείγον προσωπικό και τα μέλη των οικογενειών τους να φύγουν από το Ισραήλ την Παρασκευή, επικαλούμενο ασαφείς «κινδύνους ασφάλειας», ενώ πολλές άλλες χώρες είχαν ήδη συστήσει στους πολίτες τους να εγκαταλείψουν την περιοχή εν μέσω της απειλής ενός νέου πολέμου.
Ο Τραμπ δεν έχει δώσει ενδείξεις για το αν έχει αποφασίσει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη καθώς συνεχίζονται οι συνομιλίες, γι’ αυτό το CBS News ζήτησε από ανθρώπους με βαθιά γνώση του Ιράν και των σκληροπυρηνικών ηγετών του να προσπαθήσουν να εκτιμήσουν τις πιθανότητες να προκύψει συμφωνία από τις συνομιλίες ώστε να αποφευχθεί πόλεμος.
Τι έχουν δηλώσει το Ιράν και η κυβέρνηση Τραμπ
Κατά τη διάρκεια της Ομιλίας του για την Κατάσταση της Ένωσης το 2026, ο Τραμπ επανέλαβε τον ισχυρισμό του ότι οι ΗΠΑ «κατέστρεψαν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν» με επιθέσεις τον Ιούνιο — ένας ισχυρισμός που η πυρηνική επιτροπή του ΟΗΕ, η IAEA, αμφισβήτησε πρόσφατα — και δήλωσε ότι παρά τις προειδοποιήσεις του, «αρχίζουν πάλι από την αρχή. Το καταστρέψαμε και θέλουν να το ξαναφτιάξουν και αυτή τη στιγμή συνεχίζουν τις σκοτεινές τους φιλοδοξίες».
Ο πρόεδρος έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι προτιμά μια διπλωματική λύση για το αδιέξοδο, αλλά ότι είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει τον αμερικανικό στρατό αν κρίνει ότι είναι απαραίτητο.
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε στην ομιλία του την Τρίτη ότι το Ιράν δεν έχει ποτέ αποκλείσει την κατασκευή πυρηνικού όπλου, αλλά ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Άμπας Αραγκτσι, δεσμεύτηκε λίγο πριν μιλήσει ο Αμερικανός ηγέτης ότι το Ιράν «υπό καμία συνθήκη δεν θα αναπτύξει ποτέ πυρηνικό όπλο».
«Έχουμε μια ιστορική ευκαιρία να καταλήξουμε σε μια πρωτοφανή συμφωνία που θα αντιμετωπίζει αμοιβαίες ανησυχίες και θα επιτυγχάνει αμοιβαία συμφέροντα», δήλωσε ο Αραγκτσι σε ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα, προσθέτοντας ότι μια συμφωνία «είναι εφικτή, αλλά μόνο αν δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία».
Ο Αραγκτσί, ωστόσο, επέμεινε στο δικαίωμα του Ιράν να «αξιοποιεί τα οφέλη της ειρηνικής πυρηνικής τεχνολογίας» — υπονοώντας ένα από τα βασικά σημεία τριβής που οι διαπραγματευτές στη Γενεύη θα πρέπει να επιλύσουν.
Αν και δεν επανέλαβε το αίτημα — το οποίο προωθεί έντονα το Ισραήλ — στην Ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης, ο Τραμπ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι οποιαδήποτε νέα πυρηνική συμφωνία με το Ιράν θα πρέπει να περιλαμβάνει την πλήρη εγκατάλειψη κάθε εγχώριου εμπλουτισμού ουρανίου. Αυτό είναι κάτι που η Τεχεράνη έχει πει ότι δεν μπορεί να αποδεχθεί.
«Ο εμπλουτισμός είναι δικαίωμά μας», επανέλαβε την Κυριακή ο Αραγκτσί στην εκπομπή «Face the Nation with Margaret Brennan» του CBS, σημειώνοντας ότι το Ιράν είναι «μέλος της NPT [Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων] και έχουμε κάθε δικαίωμα να απολαμβάνουμε ειρηνική πυρηνική ενέργεια, συμπεριλαμβανομένου του εμπλουτισμού».
Μιλώντας μετά τον τελευταίο γύρο συνομιλιών την Πέμπτη, ο έμπειρος Ιρανός διπλωμάτης αναγνώρισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν «διαφορές», αλλά δήλωσε ότι «υπάρχει πλέον μια κατανόηση» σε ορισμένα ζητήματα, προσθέτοντας ότι υπήρξε «ίσως μεγαλύτερη σοβαρότητα και από τις δύο πλευρές σε σχέση με πριν, με στόχο την επίτευξη μιας διαπραγματευμένης λύσης».
Ο Αραγκτσί δήλωσε ότι ομάδες από το Ιράν και τις ΗΠΑ θα αρχίσουν σύντομα να εργάζονται σε συνεργασία με την πυρηνική εποπτική αρχή των Ηνωμένων Εθνών, τη IAEA, «για την ανάπτυξη ενός πλαισίου αντιμετώπισης ορισμένων τεχνικών ζητημάτων» και ότι, μετά από διαβουλεύσεις των δύο διαπραγματευτικών ομάδων στις αντίστοιχες πρωτεύουσές τους, «θα έχουμε τον τέταρτο γύρο διαπραγματεύσεων την επόμενη εβδομάδα».
«Ο πόλεμος φαίνεται αναπόφευκτος», λένε ειδικοί
Παρά αυτή τη δημόσια έκφραση αισιοδοξίας από την ιρανική πλευρά, η Σάναμ Βακίλ, διευθύντρια του Προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο think tank Chatham House στο Λονδίνο, πιστεύει ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να απέχουν πολύ. Δήλωσε στο CBS News την Τετάρτη ότι, κατά την άποψή της, μια στρατιωτική σύγκρουση είναι αναπόφευκτη — και μάλιστα σύντομα.
«Νομίζω ότι είναι επικείμενη — εννοώ ότι είναι θέμα ημερών. Ο πόλεμος μου φαίνεται αναπόφευκτος, επειδή ο πρόεδρος Τραμπ όχι μόνο έχει συγκεντρώσει ένα τεράστιο οπλοστάσιο για να πλήξει το Ιράν, αλλά και επειδή έχει καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει την υποταγή της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε όρους και προϋποθέσεις που, προς το παρόν, η ηγεσία του Ιράν δεν φαίνεται διατεθειμένη να αποδεχθεί».
«Το βασικό πράγμα που μπορεί να προσφέρει το Ιράν είναι μια δέσμευση να μην εμπλουτίζει ουράνιο πάνω από ένα ορισμένο επίπεδο εντός του Ιράν για κάποια χρόνια», δήλωσε η Βακίλ. «Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ιράν ήδη δεν εμπλουτίζει ουράνιο και δεν το κάνει από τον πόλεμο του Ιουνίου το περασμένο καλοκαίρι, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες σφυροκόπησαν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν και έθαψαν το πρόγραμμα εμπλουτισμού του. Άρα αυτό ήδη συμβαίνει de facto και το Ιράν μπορεί να προσφέρει αυτή την παραχώρηση στον πρόεδρο Τραμπ».
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε επίσης, μιλώντας σε δημοσιογράφους την Τετάρτη, ότι το Ιράν δεν εμπλουτίζει επί του παρόντος ουράνιο, αλλά πρόσθεσε: «προσπαθούν να φτάσουν στο σημείο όπου τελικά θα μπορούν».
«Αυτό που επιδιώκει ταυτόχρονα το Ιράν είναι μια επιβεβαίωση των πυρηνικών του δικαιωμάτων ως συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη Μη Διάδοσης», είπε η Βακίλ. «Το Ιράν δεν θέλει να στοχοποιείται. Θέλει να αντιμετωπίζεται όπως όλοι οι άλλοι υπογράφοντες. Επομένως, αυτό που επιδιώκει είναι η δυνατότητα να εμπλουτίζει ουράνιο σε πολύ χαμηλά επίπεδα για ιατρικούς σκοπούς. Και έτσι θα μπορούσε να γίνει ένας συμβιβασμός επί της αρχής».
«Πιστεύω ότι οι μέγιστες παραχωρήσεις που μπορούν να προσφέρουν οι αγιατολάχ δεν θα ικανοποιήσουν τις ελάχιστες απαιτήσεις του Λευκού Οίκου. Και οι δύο πλευρές έχουν τις κόκκινες γραμμές τους και είναι δύσκολο να δει κανείς πώς μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία χωρίς μία από τις δύο να κάνει σημαντικές παραχωρήσεις», δήλωσε η συνεργάτιδα του CBS News Μασίχ Αλινεζάντ, Ιρανοαμερικανίδα δημοσιογράφος και ακτιβίστρια, πριν από τις συνομιλίες στη Γενεύη.
Όπως είπε, υπήρχαν φήμες ότι η κυβέρνηση Τραμπ ίσως εξετάσει μια συμφωνία που θα επιτρέπει στο Ιράν να διατηρήσει «ένα συμβολικό πρόγραμμα εμπλουτισμού, ως ερευνητική εγκατάσταση», για παράδειγμα. Ωστόσο, σημείωσε ότι, δεδομένης της σφοδρής κριτικής του Τραμπ στη συμφωνία που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση Ομπάμα, τώρα «χρειάζεται μια πολύ καλύτερη συμφωνία».
Οι λεπτομέρειες του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος αποτέλεσαν σαφώς βασική πτυχή των συνομιλιών της Πέμπτης, καθώς ο επικεφαλής της IAEA του ΟΗΕ συμμετείχε και πάλι στις αντιπροσωπείες στη Γενεύη.
Οι ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι «αποτελούν επίσης μεγάλη ανησυχία», δήλωσε η Αλινεζάντ, αναφερόμενη στον μεγάλο αριθμό συμβατικών όπλων που οι Ιρανοί ηγέτες έχουν απειλήσει ότι θα στρέψουν κατά του Ισραήλ και αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή, εάν ο Τραμπ διατάξει επιθέσεις.
«Μια συμφωνία που θα αφήνει άθικτες τις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού της Ισλαμικής Δημοκρατίας και θα τους επιτρέπει να διατηρούν τους πυραύλους τους θα θεωρηθεί πλήρης αποτυχία», είπε.
Ο απόστρατος αντιστράτηγος Χ.Ρ. ΜακΜάστερ, συνεργάτης του CBS News που υπηρέτησε ως σύμβουλος εθνικής ασφάλειας στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, συμμερίστηκε την απαισιοδοξία.
«Η ιδεολογία της θεοκρατικής δικτατορίας και η διαρκής εχθρότητά της προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα οδηγήσουν σε αδιαλλαξία και αδυναμία παραχωρήσεων στο ζήτημα του εμπλουτισμού, του πυραυλικού προγράμματος και της στήριξης τρομοκρατικών οργανώσεων», δήλωσε την Πέμπτη.
«Ο Τραμπ έχει καταγραφεί ξεκάθαρα να επικρίνει τη Συμφωνία για τα Πυρηνικά του Ιράν του 2015 — θυμηθείτε το “η χειρότερη συμφωνία όλων των εποχών”; Δεν θα είναι διατεθειμένος (και η πολιτική του βάση δεν θα υποστήριζε) παραχωρήσεις που ουσιαστικά επαναλαμβάνουν τα ελαττώματα» εκείνης της προηγούμενης συμφωνίας, προέβλεψε ο ΜακΜάστερ.
Οι κίνδυνοι ενός νέου «ατελείωτου πολέμου»
Η Βακίλ δήλωσε ότι το Ιράν βρίσκεται πλέον σε πολύ πιο αδύναμη θέση «από ποτέ», δεδομένων των ζημιών που προκλήθηκαν στο πυρηνικό του πρόγραμμα από τις ΗΠΑ τον Ιούνιο και στους συμμαχικούς του «πληρεξούσιους» (proxy) στην περιοχή από το Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου του με τη Χαμάς.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλοι κίνδυνοι για τον Τραμπ, λόγω των φόβων ότι μια νέα αμερικανική στρατιωτική δράση θα πυροδοτήσει έναν περιφερειακό πόλεμο.
«Αν οι ΗΠΑ μας επιτεθούν, αυτό είναι πράξη επιθετικότητας. Αυτό που θα κάνουμε σε απάντηση είναι πράξη αυτοάμυνας», δήλωσε ο Αραγκτσί πριν από τις συνομιλίες. «Και είναι δικαιολογημένη και νόμιμη. Οι πύραυλοί μας δεν μπορούν να πλήξουν το αμερικανικό έδαφος, οπότε προφανώς πρέπει να κάνουμε κάτι άλλο — πρέπει να πλήξουμε, ξέρετε, τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή».
Αμερικανοί στρατιωτικοί διοικητές έχουν εξηγήσει σε έναν απογοητευμένο πρόεδρο, ανέφεραν πηγές στο CBS News αυτή την εβδομάδα, ότι ενδέχεται να μην υπάρχει γρήγορη και εύκολη στρατιωτική επιλογή που να μπορεί να επιφέρει ένα πλήγμα ικανό να αναγκάσει το Ιράν να υποκύψει στις απαιτήσεις του. Αυτό σημαίνει ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να είναι δύσκολο να αποφευχθεί μετά από ένα πρώτο χτύπημα.
«Ανησυχώ ότι ο πρόεδρος Τραμπ ίσως έχει στριμώξει τον εαυτό του σε μια γωνία», δήλωσε η Αλινεζάντ. «Ο αμερικανικός στρατός είναι αναμφίβολα ικανός να προκαλέσει πρωτοφανείς ζημιές στις δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά ποιο είναι το τελικό αποτέλεσμα; Ποια είναι η μεγάλη στρατηγική εδώ; Αυτό πρέπει να αποσαφηνιστεί. Οποιαδήποτε εγκατάσταση καταστραφεί μπορεί να ξαναχτιστεί και ο στρατός δεν μπορεί να παραμείνει στον Περσικό Κόλπο για πάντα».
Μια παρατεταμένη στρατιωτική δέσμευση θα μπορούσε να είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτή από το αμερικανικό κοινό, ιδιαίτερα δεδομένης της προηγούμενης δημόσιας αποδοκιμασίας του ίδιου του Τραμπ απέναντι σε μακροχρόνιες συγκρούσεις.
«Έχει ταχθεί κατά των “ατελείωτων πολέμων” και έχει αντιταχθεί σε επιχειρήσεις όπως ο πόλεμος στο Ιράκ το 2003. Έτσι, οι Ιρανοί παίζουν με αυτό», δήλωσε η Βακίλ στο CBS News, «ελπίζοντας ότι αυτό θα μπορούσε να αποτρέψει τον πρόεδρο Τραμπ και να τον ωθήσει αντ’ αυτού προς μια συμφωνία».
Συνολικά, η Βακίλ και η Αλινεζάντ εξέφρασαν σοβαρές αμφιβολίες ότι η συνεχιζόμενη διπλωματία θα γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των θέσεων της Τεχεράνης και της Ουάσινγκτον, και αμφότερες εξέφρασαν έντονη ανησυχία για το τι σημαίνει αυτό για τον ιρανικό λαό.
«Η Ισλαμική Δημοκρατία απεχθάνεται από την πλειονότητα του ιρανικού λαού. Αλλά χρειάζονται βοήθεια για να σταθούν απέναντι στους Φρουρούς της Επανάστασης του καθεστώτος και σε άλλες παραστρατιωτικές μονάδες. Ελπίζω ότι μια αμερικανική επίθεση θα έχει σημαντικό αντίκτυπο», δήλωσε η Αλινεζάντ.
Ο ΜακΜάστερ, ο οποίος διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διοίκηση αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, πιστεύει ότι αυτός ο «σημαντικός αντίκτυπος» θα μπορούσε να σημαίνει την επιβολή ενός τόσο αποφασιστικού πλήγματος ώστε οι ηγέτες του Ιράν να μην είναι σε θέση να οργανώσουν ουσιαστική αντίδραση, αποφεύγοντας έτσι μια ευρύτερη και παρατεταμένη σύγκρουση.
«Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να “διαχειριστούν την κλιμάκωση”. Κάθε φορά που προσπαθούμε να το κάνουμε, το Ιράν κλιμακώνει με τους δικούς του όρους και χωρίς συνέπειες», δήλωσε την Πέμπτη. «Πιστεύω ότι η αρχική εκστρατεία θα είναι εκτεταμένη, όχι μια άσκηση “επίδειξης”. Το Ιράν θα έχει πολύ περιορισμένες επιλογές για αντίποινα και διεύρυνση της σύγκρουσης, λόγω της εκτεταμένης αεράμυνας των ΗΠΑ, των επιθετικών δυνατοτήτων εναέριας υπεροχής και των δυνατοτήτων πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς».
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, ο οποίος μεσολαβούσε στις συζητήσεις στη Γενεύη την Πέμπτη, δήλωσε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι πρώτες ώρες απέφεραν «δημιουργικές και θετικές ιδέες». Ανέφερε ότι οι συναντήσεις θα συνεχιστούν αργότερα μέσα στην ημέρα, μετά από ένα διάλειμμα, «οπότε ελπίζουμε να σημειωθεί περισσότερη πρόοδος».
